MVO-kernonderwerpen
Binnen ISO 26000 (hoofdstuk 6) worden zeven MVO-kernonderwerpen beschreven die het onderwerp MVO in grote lijnen inhoudelijk afbakenen. Ieder van deze kernonderwerpen heeft in meer of mindere mate, of op de een of andere manier betrekking op iedere organisatie, aldus ISO 26000.
Onder deze zeven verschillende MVO-kernonderwerpen vallen 36 MVO-issues die in de richtlijn uitgebreid worden beschreven. Organisaties dienen aan de hand van de criteria relevantie, significantie en invloedssfeer zelf te bepalen aan welke MVO-issues zij aandacht zouden moeten schenken en aan welke (nog) niet:
• Relevantie: Welke MVO-issues raken mogelijkerwijs aan de activiteiten, producten of diensten van uw bedrijf? Welke issues zijn voor uw organisatie relevant?
• Significantie: Bepaal vervolgens welke van deze relevante onderwerpen het belangrijkst zijn in het licht van significantie, ook wel de duurzaamheidseffecten die de organisatie ermee kan behalen. Op welke onderwerpen kun je als organisatie de grootste effecten bereiken? Bepaal dit bijvoorbeeld aan de hand van zelfvastgestelde criteria als impact, stakeholderverwachtingen en prestaties van andere organisaties.
• Invloed: Bepaal vervolgens hoever de invloed reikt van de organisatie op de verschillende MVO-thema’s en hoe zij deze het beste kan aanwenden? Kun je als organisatie ook daadwerkelijk wat doen op de significante onderwerpen?
Op basis van deze drie aspecten kan een organisatie bepalen welke MVO-thema’s prioriteit zouden moeten hebben. Iedere organisatie stelt dus haar eigen MVO-profiel op. De uitdaging is om invulling te geven aan MVO op manieren die passen bij de organisatie en daarmee waarde creëren voor de organisatie.
Er is geen volgorde waarin organisaties MVO-kernonderwerpen en MVO-issues zouden moeten behandelen. Dit verschilt per organisatie en haar strategie. Organisaties moeten alle kern- en subonderwerpen (inclusief hun onderlinge afhankelijkheid) in acht nemen en zich niet enkel concentreren op één enkel onderwerp. Per MVO-kernonderwerp wordt in ISO 26000 een overzicht gegeven van het kernonderwerp en worden de achtergronden, beginselen en overwegingen die met het kernonderwerp samenhangen beschreven. Vervolgens worden de MVO-issues beschreven in relatie tot MVO en worden de gerelateerde acties en/of verwachtingen geschetst.
MVO-kernonderwerpen in ISO 26000
Bron: NEN
De MVO-kernonderwerpen zijn:
- Behoorlijk bestuur
- Mensenrechten
- Arbeidsomstandigheden
- Milieu
- Eerlijk zaken doen
- Consumentenaangelegenheden
- Maatschappelijke betrokkenheid & ontwikkeling
1. Behoorlijk bestuur (Organizational governance)
Behoorlijk bestuur gaat in feite over de besluitvormingsprocessen en -structuren binnen organisatie. Governancesystemen variëren per organisatie en worden bestuurd door een persoon of een groep personen (zoals de eigenaar, directie en/of het management) die de autoriteit en verantwoordelijkheid hebben voor het realiseren van de doelstellingen van de organisatie. Zij dienen de organisatie op een verantwoorde manier aan te sturen door de MVO-principes in acht te nemen bij het nemen en implementeren van beslissingen. Behoorlijk bestuur is het enige MVO-kernonderwerp waar geen MVO-issues onder vallen. Het is ook het enige kernonderwerp dat een tweede functie heeft: behoorlijk bestuur is namelijk ook een middel dat het vermogen van de organisatie vergroot om maatschappelijk verantwoord gedrag te implementeren ten aanzien van de andere kernonderwerpen. Om die reden heeft behoorlijk bestuur een positie in de kern van de bloem.
2. Mensenrechten (Human rights)
Mensenrechten vormen de basisrechten van iedereen op deze planeet. Er zijn twee categorieën mensenrechten: burgerrechten (zoals het recht op vrijheid, recht op gelijke behandeling, recht op leven) en economische, sociale en culturele rechten (recht op voedsel, inkomen, onderdak en scholing, recht op zelfbeschikking, recht op eigen hulpbronnen en grondstoffen). Alhoewel overheden de plicht en verantwoordelijkheid hebben om mensenrechten te beschermen, dienen alle organisaties mensenrechten te respecteren – niet alleen binnen hun eigen organisatie, maar ook binnen hun gehele invloedssfeer. Voorbeelden hiervan zijn toeleveringsketens of de lokale samenleving. Organisaties dienen te erkennen dat de mensenrechten universeel zijn, ongeacht of de overheid in staat is of bereid is om deze plicht te vervullen.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Due diligence
• Risicosituaties voor het schenden van mensenrechten
• Vermijden van medeplichtigheid
• Het oplossen van geschillen
• Discriminatie en kwetsbare groepen
• Burgerrechten en politieke rechten
• Economische, sociale en culturele rechten
• Fundamentele principes en rechten op het werk
3. Arbeidsomstandigheden (Labour practices)
Al het beleid en elke activiteit die de werkomstandigheden van de werknemers beïnvloedt, bepalen de arbeidsomstandigheden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het recht van werknemers om zichzelf te organiseren en deel te nemen aan onderhandelingen, het recht op een gezonde en veilige werkplek en de mogelijkheid zichzelf te ontwikkelen. Een organisatie is niet alleen verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden in de eigen organisatie; ook arbeidsomstandigheden in organisaties die in opdracht van de eigen organisatie werken (onderaannemers) of waaraan activiteiten zijn uitbesteed, vallen binnen de invloedssfeer van een organisatie en dus binnen de verantwoordelijkheid van die organisatie.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Werkgelegenheid en arbeidsverhouding
• Arbeidsomstandigheden en sociale zekerheid
• Sociale dialoog
• Gezondheid en veiligheid op het werk
• Menselijke/persoonlijke ontwikkeling en opleiding op het werk
4. Milieu (The environment)
Activiteiten van een organisatie hebben altijd een invloed op het milieu. Organisaties dienen zich dan ook in te spannen om de negatieve impact op het milieu te verkleinen door middel van een integrale aanpak. Zij kunnen hun milieu-effecten verkleinen door bijvoorbeeld productiesystemen energiezuiniger te maken, milieuvriendelijke technieken toe te passen en duurzaam in te kopen.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Voorkomen van vervuiling
• Duurzaam gebruik van hulpbronnen
• Beperking van en aanpassing aan klimaatverandering
• Bescherming van het milieu en herstel van de natuurlijke habitats
5. Eerlijk zaken doen (Fair operating practices)
Eerlijk handelen heeft betrekking op het ethisch omgaan met andere organisaties en partijen. Het gaat hier om bedrijfsethiek, integriteit, transparantie, eerlijkheid, verantwoording en respect voor de wet.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Anti-corruptie
• Verantwoorde politieke betrokkenheid
• Eerlijke concurrentie
• Bevorderen van MVO binnen de invloedssfeer
• Respect voor eigendomsrechten
6. Consumentenaangelegenheden (Consumer issues)
Organisaties die producten of diensten leveren aan consumenten hebben verantwoordelijkheden richting deze consumenten. Aspecten die betrekking hebben op verantwoord omgaan met consumenten zijn het aanbieden van veilige producten/diensten, het geven van de mogelijkheid tot retourneren, kwetsbare consumenten met zorg behandelen en het stimuleren van duurzame consumptie.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Eerlijke marketing, feitelijke en ongekleurde informatie en eerlijke contracten
• Beschermen van de gezondheid en veiligheid van consumenten
• Duurzame consumptie
• Klantenservice, -ondersteuning en oplossen van klachten en disputen
• Bescherming consumenteninformatie en privacy
• Toegang tot essentiële diensten
• Voorlichten en bewustmaken
7. Maatschappelijke betrokkenheid & ontwikkeling (Community involvement and development)
Organisaties dienen een relatie te onderhouden met de gemeenschap waarin zij opereren door zich te identificeren met en steun te bieden aan de (directe) omgeving van de organisatie. Denk hierbij aan het inzetten van expertise en middelen door de organisatie zelf of door het steunen van non-profit organisaties. Effectieve maatschappelijke betrokkenheid vergroot de kwaliteit van leven in de gemeenschap (maatschappelijke ontwikkeling) en kan eraan bijdragen dat de organisatie haar doelen beter bereikt.
De MVO-issues onder dit kernonderwerp zijn:
• Maatschappelijke betrokkenheid
• Onderwijs en cultuur
• Creëren van werkgelegenheid en vaardighedenontwikkeling
• Ontwikkelen van en toegang tot technologie
• Welvaart- en inkomenscreatie
• Gezondheid
• Maatschappelijke investeringen
Meer informatie?
Meer informatie vindt u op pagina 19 tot en met 67 van de meest recente conceptversie van ISO 26000. Op de website van MVO Nederland is meer informatie te vinden over welke MVO-onderwerpen een grote rol spelen in een specifieke branche.